Rodzaje nart zjazdowych – jakie wybrać?

Stoisz przed półką pełną kolorowych desek i nie masz pojęcia, czym różnią się allround, allmountain, race czy freeride?

W tym tekście porównam najważniejsze rodzaje nart zjazdowych i wyjaśnię, do jakiej jazdy pasuje każdy typ.

Dzięki temu łatwiej zdecydujesz, jakie narty kupić, żeby twoje pierwsze lub kolejne wyjazdy na stok dawały więcej frajdy niż stresu.

Czym różni się narciarstwo zjazdowe od biegowego?

Mathias Zdarsky pod koniec XIX wieku używał nart, żeby z wyżej położonych alpejskich terenów zjechać do wioski w dolinie. Tak narodziło się narciarstwo alpejskie, czyli szybki zjazd w dół po stoku. Dziś jeździsz po przygotowanych trasach, nartostradach, a także w snowparkach pełnych przeszkód do trików.

Narty zjazdowe są stosunkowo krótkie i wąskie. Mają ostre krawędzie, które wgryzają się w lód lub twardy śnieg. Do tego dochodzą wiązania, które sztywno trzymają but, ale w razie upadku wypinają się, aby zmniejszyć ryzyko kontuzji kolan czy kostek.

Inaczej wygląda to w narciarstwie biegowym. Biegówki są dłuższe i węższe, a pięta w bucie może się unosić. Sprzęt jest lekki i nastawiony na długie dystanse, a nie na szybkie zakręty. Dlatego zanim wybierzesz narty, warto mieć pewność, że szukasz modeli zjazdowych, a nie biegowych.

Jakie są główne rodzaje nart zjazdowych?

Od lat 90. na stokach rządzą narty carvingowe, czyli taliowane. Środek jest węższy niż dziób i piętka. Dzięki temu, kiedy postawisz je na krawędzi, same chcą skręcać. W klasycznych prostych „deskach” inicjowanie skrętu wymagało mocnego obracania stóp. Teraz wystarczy balas ciała i dobre ustawienie kolan.

Większość modeli ma też rocker, czyli lekko uniesiony dziób, a czasem także piętkę. Ułatwia to wejście w skręt, pomaga w gorszym śniegu i zmniejsza ryzyko „złapania” krawędzi. Na tym wspólnym fundamencie powstały różne grupy nart, dopasowane do stylu jazdy i umiejętności.

Większość narciarzy rekreacyjnych najlepiej czuje się na nartach allround lub allmountain, a modele race, freeride i freestyle zostawia na późniejszy etap rozwoju.

Allround

Narty allround to najpopularniejsza grupa na rynku. Są elastyczne, dość miękkie i mają mały promień skrętu 12–13 m. Zwykle wyposażone są w front rocker, który pomaga w inicjacji skrętu. Szerokość pod butem to najczęściej do 75–77 mm, więc dobrze trzymają się przygotowanej trasy.

Taki profil wybacza błędy, a jednocześnie pozwala spokojnie rozwijać umiejętności. Na nartach typu Fischer RC Fire czy Rossignol Forza 50 początkujący uczą się podstaw, a średniozaawansowani mogą już ćwiczyć jazdę carvingową. Masz za sobą kilka tygodni na stoku i lubisz niebieskie oraz czerwone trasy? Allround wciąż będzie rozsądnym wyborem.

Allmountain

Narty allmountain powstały z myślą o narciarzach, którzy lubią wyjechać poza trasę, ale większość dnia i tak spędzają na stoku. Są szersze w talii niż allround, często od 80 do nawet 105 mm. Dzięki temu nie zapadają się tak łatwo w miękkim śniegu i lepiej radzą sobie w rozjeżdżonych muldach.

Zwykle mają promień skrętu 15–21 m oraz rocker z przodu i z tyłu. W praktyce wiele modeli allmountain, jak Fischer The Curv GT, najwięcej dają na trudniejszych, rozmiękczonych trasach. Dają dużą stabilność, ale wymagają lepszej techniki i silniejszych nóg niż typowe narty allround.

Race i Race FIS

Narty race to sprzęt o sportowym charakterze. Mają wąską talię, najczęściej poniżej 70 mm. Pozwalają na bardzo dynamiczną jazdę po twardych, stromych stokach. Występują w wersji slalomowej, z promieniem 11–14 m, oraz gigantowej, z promieniem około 15–23 m.

Modele race, takie jak Head Worldcup Rebels e-Race Pro, Fischer RC4 Worldcup SC czy Rossignol Hero ST Ti, przeznaczone są dla zaawansowanych amatorów. Odrębnie stoją narty race FIS, czyli tzw. narty komórkowe. To sprzęt budowany pod przepisy Międzynarodowej Federacji Narciarskiej. Jest sztywniejszy, mniej tolerancyjny i wymaga bardzo dobrej techniki oraz kondycji. Często lepszym wyborem bywa tzw. „druga slalomka”, jak Fischer RC4 Speed, bardziej elastyczna i łagodniejsza.

Freeride

Narty freeride powstały do jazdy w dziewiczym puchu. Są wyraźnie szersze i dłuższe niż narty trasowe. Talia modeli freeride potrafi przekraczać 100 mm, a konstrukcja jest wzmocniona. Dzięki temu narta nie zapada się głęboko w świeżym śniegu i lepiej znosi kontakt z kamieniami czy lodowymi bryłami.

Większy promień skrętu, zwykle powyżej 18 m, sprzyja płynnym, szerokim łukom. Rocker w dziobie i piętce ułatwia także jazdę do tyłu. To sprzęt dla narciarzy, którzy dobrze radzą sobie na wszystkich trasach i szukają wrażeń poza wyznaczonymi stokami.

Freestyle

Narty freestyle kojarzysz z snowparków w Szczyrku czy Livigno. Mają charakterystyczny twintip, czyli zadarty dziób i piętkę. Taka konstrukcja pozwala lądować tyłem, jeździć w obu kierunkach i wykonywać efektowne triki na boxach, railach oraz skoczniach.

Konstrukcja nart freestyle jest bardzo wytrzymała. Krawędzie i ślizg muszą znosić liczne lądowania na przeszkodach. Te narty wybierają osoby, które czują się pewnie na klasycznych stokach i chcą przenieść jazdę do snowparku lub spróbować halfpipe’u.

Easycarver

Narty easycarver to świetna propozycja dla osób, które pierwszy raz wkładają buty narciarskie. Są krótsze niż klasyczne modele, mają miękką i mocno elastyczną konstrukcję. Dzięki temu nie rozpędzają się gwałtownie i łatwiej nimi sterować na łagodnych, dobrze przygotowanych stokach.

Takie narty pozwalają skupić się na podstawach, zamiast walczyć z nadmierną prędkością czy agresywną krawędzią. Dla początkujących sam fakt, że łatwo wejść w skręt i zatrzymać nartę, daje duży spokój psychiczny. Typowy easycarver ma promień kilkunastu metrów i wyraźny rocker na dziobie, co podnosi komfort nauki.

Najważniejsze cechy nart easycarver, które pomagają przy pierwszych krokach na stoku, to między innymi:

• długość często sięgająca mniej więcej do brody użytkownika, a nie pełnego wzrostu,
• miękki rdzeń, który łatwo się ugina pod niewielkim naciskiem,
• szeroka, stabilna platforma pod butem, ułatwiająca utrzymanie równowagi,
• niewielki promień skrętu, który przy małej prędkości także pozwala wykonać łagodny łuk.

Easycarver to narty stworzone z myślą o trasach niebieskich. Dla osób stawiających pierwsze kroki jazda poza wyznaczonymi stokami czy po muldach nie jest dobrym pomysłem, więc taki profil sprzętu w pełni wystarcza.

Dla porównania spójrz na zestawienie typowych parametrów kilku popularnych grup nart zjazdowych:

Narty damskie i juniorskie – czym się wyróżniają?

Sprzęt oznaczony jako lady lub junior nie tworzy osobnej dyscypliny. To te same typy nart, które już znasz, ale zaprojektowane pod inną wagę, wzrost i styl jazdy. Chodzi o to, by narta pracowała dla ciebie, a nie przeciwko tobie.

Narty damskie

Narty damskie są lżejsze niż modele unisex. Mają inaczej rozłożony środek ciężkości, bo projektanci biorą pod uwagę proporcje kobiecej sylwetki. Dzięki temu łatwiej inicjować skręt, a przechodzenie z krawędzi na krawędź wymaga mniej siły.

W kolekcjach Fischer Aspire, Fischer RC One Lite 72 czy Head Super Joy znajdziesz zarówno miękkie narty rekreacyjne, jak i sztywniejsze modele dla dynamicznie jeżdżących narciarek. Geometria jest dopasowana do niższej masy ciała. To sprawia, że deska nie jest „przyduszona” i może prawidłowo się wyginać nawet przy mniejszym docisku buta.

Narty juniorskie

Narty juniorskie przeznaczone są dla dzieci i nastolatków. W tej grupie mieszczą się wszystkie znane typy nart, czyli małe allroundy, mini race czy juniorskie freeridy. Konstrukcja jest znacznie miększa niż w modelach dla dorosłych, aby młody narciarz mógł bez wysiłku wygiąć deskę w skręcie.

Około 80 procent sprzedawanych nart juniorskich to proste modele rekreacyjne. Często mają szatę graficzną stylizowaną na topowe narty race, ale rdzeń jest z lekkiego kompozytu, a nie z mocnego drewna. To dobre rozwiązanie, bo dziecko szybciej rośnie, a miękkie narty łatwiej opanować niż bardzo agresywne deski z zawodniczej serii.

Dla dzieci i młodzieży bezpieczniej jest wybrać narty trochę za miękkie niż model zbyt twardy, który zmusza do jazdy siłowej i utrudnia naukę techniki.

Jak dobrać rodzaj nart do umiejętności?

Wybór konkretnej grupy nart powinien wynikać z twoich umiejętności, kondycji i tego, gdzie planujesz jeździć. Innego sprzętu potrzebuje ktoś, kto spędza tydzień w roku na rodzinnych wyjazdach, a innego narciarz, który regularnie trenuje slalom na tyczkach. Czy naprawdę potrzebujesz nart race FIS, jeśli większość czasu spędzasz na niebieskich trasach z dzieckiem?

Początkujący

Jeśli dopiero zaczynasz, najlepszym wyborem będą miękkie narty allround albo easycarver, ewentualnie ich damskie lub juniorskie wersje. Dają stabilność przy małych prędkościach i łatwo wchodzą w skręt. Długość takiej narty zazwyczaj sięga między brodą a nosem użytkownika.

Przy pierwszym zakupie warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

• ile dni w sezonie realnie spędzisz na stoku,
• czy planujesz jazdę tylko po trasach, czy także poza nimi,
• jaki masz poziom ogólnej sprawności i siły nóg,
• czy bardziej kusi cię spokojny szus, czy szybka, dynamiczna jazda.

Dla początkujących lepszy będzie mniejszy promień skrętu, w okolicach 13–15 m. Pozwala to łatwo zmieniać kierunek, ale nie wymusza agresywnej techniki. Zbyt twarde narty race mogą tylko zniechęcić, bo wymagają dużej siły i ciągłej kontroli.

Średniozaawansowani

Jeździsz już pewnie po trasach niebieskich i czerwonych, radzisz sobie w gorszym śniegu i chcesz wejść w prawdziwy carving. W takiej sytuacji możesz celować w bardziej sportowe allroundy albo węższe allmountainy. Dają większą stabilność w szybszej jeździe i pozwalają bawić się długością łuku.

Dla narciarzy średniozaawansowanych ciekawą alternatywą są także narty typu crosscarver. Mają one mniejszą twardość niż klasyczne race, a jednocześnie pozwalają rozwinąć spore prędkości przy mniejszym nakładzie energii. Dobrze prowadzą się na twardym stoku, ale nie „karzą” za każde drobne potknięcie techniczne.

Zaawansowani

Jeśli swobodnie jedziesz po czarnych trasach, kontrolujesz narty w każdych warunkach i trenujesz konkretny styl, możesz sięgnąć po narty race, freeride lub freestyle. Wtedy sprzęt dobiera się już bardzo precyzyjnie pod docelową konkurencję. Slalom, gigant, jazda w puchu czy skoki w snowparku wymagają zupełnie innej geometrii i twardości deski.

Za trudne narty nie zrobią z ciebie lepszego narciarza. Często tylko ukrywają braki techniczne i wymuszają jazdę na granicy kontroli.

Dla jazdy slalomowej przydadzą się krótsze narty z małym promieniem skrętu i bardzo dobrą trzymką na lodzie. Do giganta lepsze będą dłuższe modele o większym promieniu, za to bardzo stabilne przy wysokiej prędkości. Jeśli promień skrętu twoich nart slalomowych wynosi 12 metrów, krótka sekwencja dynamicznych zakrętów będzie znacznie łatwiejsza niż na modelu o promieniu 18 metrów.