Czy w Turcji są rekiny? Wszystko, co musisz wiedzieć

Tak, w wodach otaczających Turcję żyje około 50 gatunków rekinów, ale spotkania z nimi przy plażach kurortów są niezwykle rzadkie, a udokumentowane ataki na ludzi mają charakter marginalny. Ryzyko dla przeciętnego turysty jest bliskie zeru. W dalszej części artykułu wyjaśniamy szczegóły, rozwiewamy mity i podajemy konkretne dane, aby Twój urlop był nie tylko przyjemny, ale i w pełni świadomy.

Jakie gatunki rekinów pływają w tureckich morzach?

Aby precyzyjnie odpowiedzieć na to pytanie, trzeba zacząć od geografii. Kraj otaczają aż cztery akweny – Morze Czarne, Morze Marmara, Morze Egejskie oraz największe z nich, Morze Śródziemne. To właśnie w tym ostatnim odnotowuje się największą bioróżnorodność. Szacuje się, że w całym basenie Morza Śródziemnego bytuje 47 gatunków rekinów, z czego zdecydowana większość pojawia się także w strefie tureckiej.

Wśród rekinów, które można napotkać, znajdują się zarówno gatunki o łagodnym usposobieniu, jak i te uznawane za potencjalnie niebezpieczne. Do specjalistycznej listy mieszkańców tureckich wód zalicza się między innymi żarłacza białego, który może osiągać długość 6 metrów i masę przekraczającą 3000 kilogramów. Spotkać można też rekina młota o charakterystycznej, szerokiej głowie i długości do 4 metrów, a także żarłacza tygrysiego. Cechą wspólną tych trzech gatunków są zęby przystosowane do rozrywania mięsa.

Pozostałe rekiny, które żyją w tym rejonie, są znacznie mniejsze i nie wykazują agresji wobec ludzi. Zestawienie kilku istotnych gatunków wygląda następująco:

Czy dochodziło do ataków na ludzi?

Statystyki ataków rekinów w Turcji są skrupulatnie mierzone na przestrzeni dekad i nie pozostawiają złudzeń – są to incydenty niezwykle rzadkie. Z raportu opracowanego przez Hakana Kabasakala z Towarzystwa Badań Ichtiologicznych wynika, że między 1931 a 1983 rokiem odnotowano zaledwie 13 takich zdarzeń. Mowa o całym półwieczu i całej linii brzegowej kraju.

Rozkład tych przypadków przedstawiał się następująco: 6 uderzeń było wymierzonych bezpośrednio w ludzi, przy czym po równo dotyczyły one trzech płetwonurków i trzech pływaków. Pozostałe siedem ataków miało za cel kutry rybackie, głównie jednostki handlarzy tuńczyka. Tylko dwa spośród wszystkich trzynastu zdarzeń okazały się śmiertelne. Dla porównania, w całym basenie Morza Śródziemnego na przestrzeni ostatnich 100 lat odnotowano łącznie 32 ofiary śmiertelne wskutek spotkania z rekinem. To liczba, która w skali globalnej potwierdza, iż ryzyko jest marginalne.

W latach 1881–2011 w wodach tureckich zaobserwowano jedynie 46 osobników żarłacza białego, w tym sześć młodych w roku 2011, co według naukowców może wiązać się z rozwojem hodowli tuńczyka.

Gdzie najczęściej można je spotkać i o jakiej porze?

Zdecydowana większość rekinów preferuje otwarte, głębokie wody oddalone od brzegu. Morze Śródziemne to ogromny akwen o powierzchni 2,5 miliona kilometrów kwadratowych i średniej głębokości 1500 metrów. W takim środowisku mają one wystarczająco dużo przestrzeni, aby polować na ryby i skorupiaki z dala od gwarnych kurortów. Co więcej, w płytkich wodach przybrzeżnych, na skutek intensywnej eksploatacji łowisk, ich baza pokarmowa jest stosunkowo uboga, co w naturalny sposób odstrasza drapieżniki.

W pobliżu Marmaris, a dokładniej w Zatoce Gokova, zlokalizowano specyficzną hodowlę rekinów. Obiekt ten jest uznawany za drugi na świecie pod względem liczby zamieszkujących go osobników drapieżnych. Zatoka jest jednak bezpiecznie ogrodzona, a ryby nie przedostają się na kąpieliska.

Jeśli chodzi o sezonowość, rekiny częściej widuje się zimą i z dala od wybrzeży. Wynika to z ich naturalnych cykli życiowych i migracji związanych z poszukiwaniem pożywienia. Latem, w szczycie sezonu turystycznego, spotkanie z nimi w rejonie strzeżonej plaży jest praktycznie niemożliwe.

Jak zachować się podczas spotkania z rekinem?

Świadomość zasad postępowania jest ważna nawet w miejscach, gdzie ryzyko jest bliskie zeru. Eksperci są zgodni – w wodzie jesteśmy gośćmi w naturalnym środowisku tych zwierząt. Podstawową regułą, którą potwierdziła ewakuacja w Bodrum, jest natychmiastowe i spokojne opuszczenie morza. Drapieżniki zostały wówczas wykryte za pomocą drona, a ratownicy nakazali turystom udać się na bezpieczną odległość od brzegu.

Raportowane zalecenia dla osób, które zobaczyły rekina w trakcie pływania, są klarowne i warto je znać:

• unikaj gwałtownych ruchów, panika i chlapanie wodą może sprowokować ciekawość zwierzęcia,
• spokojnie, ale zdecydowanie kieruj się w stronę brzegu, pomostu lub dużej skały,
• jeśli rekin nie zatacza wokół Ciebie kół i nie zmniejsza dystansu, najpewniej nie jest Tobą zainteresowany,
• w żadnym wypadku nie należy wypływać w morze, mając otwarte rany – woń krwi działa jak wabik na setki metrów,
• podczas nurkowania na otwartych wodach zrezygnuj z błyszczącej, kontrastującej biżuterii, która w mętnej wodzie może przypominać łuskę ryby.

Do tego dochodzi kwestia pory dnia. Kąpiel o świcie i zmierzchu, zwłaszcza w oddaleniu od lądu, zwiększa hipotetyczne ryzyko, ponieważ są to godziny wzmożonej aktywności łowieckiej wielu gatunków. Należy też przestrzegać poleceń wydawanych bezpośrednio przez ratowników. To oni, jak w przypadku ewakuacji w Bodrum, reagują z wyprzedzeniem, zanim sytuacja stanie się groźna. Kilka lat temu niektóre tureckie plaże wzdłuż Morza Egejskiego zostały czasowo zamknięte po detekcji rekinów – eksperci sugerowali wówczas, że działanie miało na celu ochronę samych zwierząt, a nie pływaków.

Czy każde morze otaczające Turcję jest takie samo?

Nie, analiza warunków fizykochemicznych i ekosystemów pokazuje wyraźne różnice. Morze Czarne jest wewnętrznym morzem kontynentalnym otoczonym przez sześć państw. Jego głębokie warstwy są praktycznie pozbawione tlenu i cechuje je wysoka zawartość siarkowodoru. To unikalne środowisko sprawia, że rekiny są tu rzadkością, a na szczycie łańcucha pokarmowego stoi śledź i dorsz, rozwijające się bez obawy przed większymi drapieżnikami.

W przeciwieństwie do Morza Czarnego, statystyki pokazują, że w przeszłości Morze Marmara było miejscem dziesięciu z trzynastu odnotowanych ataków rekinów w Turcji, co wynikało z częstych starć z kutrami rybackimi.

Z kolei zarówno Morze Egejskie, jak i akwen oblewający Riwiery Tureckiej są miejscem bytowania małych i średnich rekinów rafowych. W kurortach takich jak Antalya czy Alanya, w trosce o komfort psychiczny wczasowiczów, na wyznaczonych kąpieliskach często instaluje się siatki ochronne. Celem tych zabezpieczeń jest fizyczne odseparowanie plażowiczów od otwartego morza i ewentualnych, rzadkich gości z głębin. Turyści mogą bez przeszkód oddawać się snorkelingowi, obserwując bogactwo flory i fauny: od kolorowych ryb, przez żółwie i delfiny, aż po foki.